KHI NÀO BÁC SỸ ĐƯỢC TỪ CHỐI KHÁM BỆNH, CHỮA BỆNH

Tham gia cấp cứu, bảo vệ sức khỏe cộng đồng là nghĩa vụ của Bác sỹ cũng như những người hành nghề khám, chữa bệnh khác. Pháp luật quy định người hành nghề không được từ chối hoặc cố ý chậm trễ cấp cứu người bệnh. Tuy nhiên, trong một số trường hợp nhất định, Bác sỹ hay những người hành nghề khám, chữa bệnh khác được quyền từ chối khám bệnh, chữa bệnh, cụ thể:

Căn cứ theo Điều 32 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2009 quy định về quyền từ chối khám, chữa bệnh của người hành nghề như sau:

“Điều 32. Quyền từ chối khám bệnh, chữa bệnh

Được từ chối khám bệnh, chữa bệnh nếu trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh mà tiên lượng bệnh vượt quá khả năng hoặc trái với phạm vi hoạt động chuyên môn của mình, nhưng phải báo cáo với người có thẩm quyền hoặc giới thiệu người bệnh đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khác để giải quyết. Trong trường hợp này, người hành nghề vẫn phải thực hiện việc sơ cứu, cấp cứu, theo dõi, chăm sóc, điều trị người bệnh cho đến khi người bệnh được chuyển đi cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khác.

Được từ chối khám bệnh, chữa bệnh nếu việc khám bệnh, chữa bệnh đó trái với quy định của pháp luật hoặc đạo đức nghề nghiệp”.

Điều 40 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 có hiệu lực từ ngày 01/01/2023 thay thế cho Luật khám bệnh, chữa bệnh 2009 thì quyền từ chối khám, chữa bệnh của người hành nghề được quy định như sau:

“Điều 40. Quyền từ chối khám bệnh, chữa bệnh

Tiên lượng tình trạng bệnh vượt quá khả năng hoặc không thuộc phạm vi hành nghề của mình nhưng phải giới thiệu người bệnh đến người hành nghề khác hoặc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khác phù hợp để khám bệnh, chữa bệnh và phải thực hiện việc sơ cứu, cấp cứu, theo dõi, chăm sóc, điều trị người bệnh cho đến khi người bệnh được người hành nghề khác tiếp nhận hoặc chuyển đi cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khác;

Việc khám bệnh, chữa bệnh trái với quy định của pháp luật hoặc đạo đức nghề nghiệp;

Người bệnh, thân nhân của người bệnh có hành vi xâm phạm thân thể, sức khỏe, tính mạng của người hành nghề khi đang thực hiện nhiệm vụ, trừ trường hợp người đó mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh khác mà không nhận thức, làm chủ được hành vi;

Người bệnh yêu cầu phương pháp khám bệnh, chữa bệnh không phù hợp với quy định về chuyên môn kỹ thuật;

Người bệnh, người đại diện của người bệnh quy định tại điểm a khoản 2 và điểm a khoản 3 Điều 15 của Luật này không chấp hành chỉ định về chẩn đoán, phương pháp chữa bệnh của người hành nghề sau khi đã được người hành nghề tư vấn, vận động thuyết phục mà việc không chấp hành này có nguy cơ gây hại đến sức khỏe, tính mạng của người bệnh.”

Như vậy, theo quy định hiện hành của Luật khám chữa bệnh 2009 thì Bác sỹ chỉ được quyền từ chối khám, chữa bệnh trong hai trường hợp:

Một là, trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh mà tiên lượng bệnh vượt quá khả năng hoặc trái với phạm vi hoạt động chuyên môn của mình thì được từ chối, khám chữa bệnh nhưng phải báo cáo với người có thẩm quyền hoặc giới thiệu người bệnh đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khác để giải quyết. Đồng thời, Bác sỹ vẫn phải thực hiện việc sơ cứu, cấp cứu, theo dõi, chăm sóc, điều trị người bệnh cho đến khi người bệnh được chuyển đi cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khác.

Hai là, việc khám bệnh, chữa bệnh đó trái với quy định của pháp luật hoặc đạo đức nghề nghiệp.

Tuy nhiên, kể từ ngày 01/01/2024 thì ngoài hai trường hợp được từ chối khám, chữa bệnh nêu trên, Bác sỹ còn được từ quyền từ chối khám, chữa bệnh nếu thuộc trong 3 trường hợp sau:

Một là, Người bệnh, thân nhân của người bệnh có hành vi xâm phạm thân thể, sức khỏe, tính mạng của Bác sỹ hành nghề khi đang thực hiện nhiệm vụ, trừ trường hợp người đó mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh khác mà không nhận thức, làm chủ được hành vi;

Hai là, Người bệnh yêu cầu phương pháp khám bệnh, chữa bệnh không phù hợp với quy định về chuyên môn kỹ thuật;

Bà là, Người bệnh, người đại diện của người bệnh quy định tại điểm a khoản 2 và điểm a khoản 3 Điều 15 của Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 không chấp hành chỉ định về chẩn đoán, phương pháp chữa bệnh của người hành nghề sau khi đã được người hành nghề tư vấn, vận động thuyết phục mà việc không chấp hành này có nguy cơ gây hại đến sức khỏe, tính mạng của người bệnh.

Có thể thấy, trước thực trạng bác sỹ, nhân viên y tế bị người bệnh hoặc người nhà của người bệnh có hành vi xúc phạm thậm chí hành hung Bác sỹ hoặc nhân viên y tế trong quá trình khám, chữa bệnh thì quy định mới này được ban hành nhằm đảm bảo an ninh, trật tự tại cơ sở y tế cũng như đảm bảo sự an toàn và áp lực về tâm lý khi khám, chữa bệnh của Bác sỹ và những người hành nghề khám chữa bệnh khác.

Tuy nhiên cũng cần lưu ý, ngoại trừ các trường hợp được từ chối khám, chữa bệnh nêu trên. Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 cũng nêu rõ cấm người hành nghề có hành vi “Từ chối hoặc cố ý chậm cấp cứu người bệnh”. Do đó, Bác sỹ hành nghề nếu có hành vi từ chối hoặc cố ý chậm cấp cứu người bệnh thì sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật.